انواع مادربرد

مادربرد تمام اجزای کامپیوتر را به یکدیگر متصل می‌کند و از همین روی یکی از مهم‌ترین قطعات هر سیستم کامپیوتر مادربرد آن است. با اینکه انواع مادربرد کامپیوتر خیلی متفاوت هستند، فقط از ۴ نوع مادربرد به صورت متداول استفاده می‌شود. اگر می‌خواهید به زودی یک کامپیوتر دسکتاپ برای خودتان تهیه کنید و یا فقط می‌خواهید با انواع مادربرد کامپیوتر آشنا شوید، با من همراه باشید تا انواع مادربرد کامپیوتر را به زبان ساده برای شما توضیح دهم. همانطور که اشاره شد، فقط از ۴ نوع مادربرد به صورت عمومی در کامپیوترهای دسکتاپ استفاده می‌شود که عبارتند از:

  • Mini-ITX
  • Micro-ATX
  • ATX
  • E-ATX

این عبارات به شکل ظاهری مادربردها اشاره می‌کنند و نشان‌دهنده ابعاد و قابلیت‌های هر مادربرد می‌باشد. هرچقدر یک مادربرد کوچک‌تر باشد، قابلیت‌های آن نیز کمتر است. این یک موضوع متداول است اما ممکن است شرایطی پیش بیاید که یک مادربرد کوچک‌تر امکانات بیشتری نسبت به یک مادربرد بزرگتر داشته باشد.

مادربرد Micro-ATX

یک مادربرد Micro-ATX بزرگ‌تر از مادربرد Mini-ITX و کوچک‌تر از ATX است. عموما ابعاد این مادربرد برابر با ۲۴٫۴*۲۴٫۴ سانتی‌متر است اما برخی مادربردها می‌توانند ابعادی مانند ۲۴٫۴*۲۰٫۶ هم داشته باشند. یک مادربرد Micro-ATX حرفه‌ای ظاهری مانند عکس زیر دارد:

انواع مادربرد

چرا از مادربرد Micro-ATX استفاده می‌شود؟

یک مادربرد Micro-ATX با وجود داشتن قابلیت‌های زیاد ابعاد نسبتا کوچکی دارد. به دلیل اینکه این مادربرد کمی از مادربردهای Mini-ITX بزرگتر است، اسلات‌ها و پورت‌های بیشتری دارد و در عین حال کوچک‌تر از یک مادربرد ATX است. همچنین به منظور اینکه این مادربرد بتواند کاملا انعطاف‌پذیر باشد، ابعاد آن ممکن است متغیر باشد.

قابلیت‌ها

بسته به ابعاد، تعداد اسلات‌های PCI و حافظه ممکن است متغیر باشد. یک مادربرد Micro-ATX می‌تواند ۲ یا ۴ عدد اسلات DIMM داشته باشد. از طرفی دیگر، یک مادربرد Micro-ATX خاص ممکن است فقط ۱ عدد اسلات PCI-E x16 داشته باشد و در مادربرد دیگر از ۳ عدد PCI-E x16 استفاده شده باشد. این مادربردها با قیمت‌های مختلفی عرضه می‌شوند و مدل‌های گران قیمت آن می‌توانند قابلیت‌هایی مانند VRM قوی، هیت‌سینک‌های بزرگ‌تر، هدرهای فن بیشتر و… داشته باشند.

مادربرد Mini-ITX

می‌توانید فقط با شنیدن اسم ابعاد این مادربرد را حدس بزنید. عموما این نوع مادربرد کوچک‌ترین مادربرد مورد استفاده برای مقاصد روزمره است. شما می‌توانید شکل این مادربرد را در عکس زیر مشاهده کنید:

انواع مادربرد
انواع مادربرد

مادربرد Mini-ITX یکی از کوچک‌ترین انواع مادربرد کامپیوتر می‌باشد که قابلیت‌های محدودی دارد ولی لزوماً کمترین قابلیت‌ها را ندارد. ابعاد این مادربرد حدودا ۱۷*۱۷ سانتیمتر است.

چرا از مادربرد Mini-ITX استفاده می‌شود؟

این نوع مادربرد به گونه‌ای طراحی شده است که فضای خیلی کمتری را اشغال کند و در عین حال تمام قابلیت‌های یک برد پایه را داشته باشد. خیلی از مردم به این دلیل مادربردهای Mini-ITX را ترجیح می‌دهند که ابعاد خیلی کوچک‌تری از مادربردهای ATX دارند و برای افرادی که فضای زیادی در اختیار ندارند کاملا مناسب است.

قابلیت‌ها

یک مادربرد Mini-ITX از همان سوکت پردازنده‌ای استفاده می‌کند که در مادربردهای بزرگ‌تر ممکن است ببینید اما تعداد پورت‌ها و اسلات‌های آن کاهش یافته است. در یک مادربرد Mini-ITX شما هیچوقت بیشتر از یک اسلات PCI-E x16 و دو اسلات DIMM مشاهده نمی‌کنید. همچنین تمام کیس‌های Mini-ITX فقط ۴ عدد پورت ساتا دارند. اما قابلیت‌هایی مانند توانایی اورکلاک بسته به مدل می‌تواند متفاوت باشد.

مادربرد E-ATX

یک مادربرد ATX چیزی نیست که به صورت روزمره آن را مشاهده کنید. خیلی از کاربران حرفه‌ای ترجیح می‌دهند از یک مادربرد ATX استفاده کنند اما افرادی که به قدرت خیلی زیاد، تعداد هسته‌های پردازنده بیشتر و اندازه حافظه خیلی زیادی نیاز دارند، انواع مادربرد کامپیوتر E-ATX مناسب‌ترین گزینه هستند. در عکس زیر یک نمونه مادربرد E-ATX را مشاهده می‌کنید.

انواع مادربرد
انواع مادربرد

ابعاد یک مادربرد E-ATX برابر با ۳۰٫۵*۲۷٫۷ سانتی‌متر است و بزرگترین مادربرد از میان ۴ گزینه معرفی شده در این مقاله است. این مادربرد عرض بسیار بزرگتری دارد که به خاطر افزایش تعداد اسلات‌های DIMM می‌باشد. توانایی‌های یک مادربرد E-ATX خیلی زیاد است و نمی‌توانید این نوع مادربرد را با قیمت کم تهیه کنید. سوکت‌ها و پردازنده‌های این نوع مادربرد متفاوت‌تر و طبعاً قدرتمندتر هستند.

چرا از مادربرد E-ATX استفاده می‌شود؟

یک مادربرد E-ATX برای کارهایی مانند رندر تصاویر سه بعدی، ویرایش ویدئو و دیگر کارهایی که یک مادربرد ATX نرمال توانایی آن را ندارد مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع مادربرد قابلیت‌های خیلی زیادی دارد و به همین خاطر قیمت بالایی دارد. فردی که یک مادربرد E-ATX خریداری می‌کند باید یک پردازنده قوی هم داشته باشد که تعداد هسته‌ها و رشته‌های آن بیشتر از یک پردازنده معمولی باشد. این مادربردها فضای خیلی زیادی را اشغال می‌کنند و حداقل به یک کیس Full-Tower نیاز دارند.

قابلیت‌ها:

مادربردهای E-ATX تعداد زیادی اسلات PCI-E x16 دارند و حداقل از ۸ عدد اسلات رم DIMM پشتیبانی می‌کنند. یک مادربرد E-ATX می‌تواند از حداقل ۳ تا ۴ کارت گرافیک به شکل SLI یا CrossfireX پشتیبانی کند. ظرفیت رم در این مادربردها خیلی زیاد است و استاندارد آن برای مادربردهای مدرن ۱۲۸ گیگابایت می‌باشد. خیلی از مادربردهای E-ATX به صورت پیشفرض کارت صدا و وایفای دارند و به منظور پشتیبانی از اورکلاک پایدار VRMهای خیلی قدرتمندی دارند.

انواع مادربرد کامپیوتر بر اساس سوکت

یکی دیگر از روش‌هایی که می‌توان برای اشاره به انواع مادربرد کامپیوتر اشاره کرد، نوع سوکت آن‌ها می‌باشد. هر مادربرد از نوع خاصی سی‌پی‌یو پشتیبانی می‌کند. زمان خرید مادربرد باید توجه خاصی به نوع سوکت آن داشته باشید، زیرا فقط می‌توانید از برخی سی‌پی‌یوها روی یک نوع سوکت خاص استفاده کنید.

انواع سوکت‌های مادربرد عبارتند از:

  • سوکت A

پردازنده‌های Durons و AMD برای مادربردهای سوکت A طراحی شده‌اند و سرعت باس آن‌ها چیزی بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ مگاهرتز می‌باشد. این نوع مادربرد ۴۶۲ پین پردازنده دارد و از پکیجینگ PGA نیز پشتیبانی می‌کند

  •  سوکت ۳۷۰

روی این نوع مادربرد ۳۷۰ پین پردازنده وجود دارد و از پردازنده‌های Celeron، Intel Pentium II، Via Cyrix III و Via C3 پشتیبانی می‌کنند. این مادربردها در پکیج PGA وجود دارند و سرعت باس آن‌ها چیزی بین ۶۶ تا ۱۳۳ مگاهرتز می‌باشد.

  • سوکت ۴۷۸

با تعداد ۴۷۸ پین، مادربردهای سوکت ۴۷۸ که با اسم سوکت N هم شناخته می‌شوند، برای پردازنده‌های پنتیوم ۴ طراحی شده‌اند. این پردازنده‌ها از پکیج PGA پشتیبانی می‌کنند و سرعت باس آن‌ها بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ مگاهرتز است. همچنین این سوکت مادربرد با پردازنده‌های Intel Core 2 Dou، Intel Core 2 Quad و Intel Xeon سازگار هستند.

  • سوکت T

با سرعت باس خیلی بالاتری (۱۶۰۰ مگاهرتز) انواع مادربرد کامپیوتر که از این سوکت استفاده می‌کنند تطابق‌پذیری خیلی بالایی دارند. این مادربردها از پردازنده‌های Celeron، پنتیوم ۴، پنتیوم D، پنتیوم XE و Celeron D پشتیبانی می‌کنند. علاوه بر این، این مادربردها با پردازنده‌های Intel Core 2 Dou، Intel Core 2 Quad و Intel Xeon نیز سازگار هستند.

  • سوکت ۹۳۹

این نوع سوکت که معمولاً در مادربردهای AMD قرار می‌گیرد با پردازنده‌های Opteron، Athlon 64 X2، Athlon 64 FX و Athlon 64 سازگار است. سرعت این سوکت به ۱۰۰۰ مگاهرتز می‌رسد و ۹۳۹ پین دارد. همچنین از پکیج PGA نیز در آن پشتیبانی می‌شود.

  • سوکت AM3

به عنوان یکی از مادربردهای مدرن بازار، مادربردهای سوکت AMX سرعتی برابر با ۳۲۰۰ مگاهرتز دارند و به صورت کامل با پردازنده‌های AMD Athlon II و AMD Phenom II سازگار هستند.

  • سوکت H

برای پردازنده‌های اینتل، سوکت H که با نام LGA1156 نیز شناخته می‌شود، یکی دیگر از طراحی‌های مدرن می‌باشد. این سوکت با پردازنده‌های Intel Core i5، Intel Core i3 و Intel Core i7 تطابق دارد. در این سوکت از پکیج LGA و ۱۱۵۶ پین استفاده شده است.